15 49.0138 8.38624 1 1 4000 1 http://www.notespomyslow.pl 300 0

Model uczenia się przez doświadczenie, czyli Cykl Kolba dla trenerów i samouków

Doświadczenia można wykorzystać w nauce

Ostatnio sporo na blogu mówiłam o efektywnej pracy i o pracy w ogóle. Przyszedł więc czas, aby wrócić trochę do tematów związanych z nauczaniem i nauką.

Dzisiaj chcę opowiedzieć wam o bardzo prostym modelu, zaproponowanym przez Davida Kolba w latach 80 XX wieku. Mówimy o tak zwanym modelu uczenia się przez doświadczenie, lub jak się w skrócie przyjęło na niego mówić Cyklu Kolba.

Swoją pracę na temat stylów uczenia się David Kolb opublikował w 1984 roku. W swoim modelu mówił on o dwóch rzeczach, które są ze sobą bardzo powiązane:

  • Po pierwsze opisał czterostopniowy cykl uczenia się.
  • Po drugie wyodrębnił cztery style uczenia się.

Dzisiaj zajmiemy się tym pierwszym czyli cyklem, do stylów uczenia się wrócimy natomiast w osobnym wpisie.

 

2 ważne kwestie

Zanim przejdziemy do szczegółów, pamiętać o dwóch ważnych rzeczach. Cykl kolba jest zintegrowanym procesem, w którym każdy kolejny etap wspiera inne, wynika z poprzedniego, ale jesteś w wstępem do kolejnego etapu.

Jako osoba ucząca się, jeśli chcesz jakąś wiedzę przyswoić efektywnie, musisz przejść przez wszystkie cztery etapy procesu, ale możesz go rozpocząć od dowolnie wybranego etapu. Jeśli uczysz się sam, wybór należy do ciebie. Jeśli uczestniczysz w jakimś szkoleniu lub jesteś w szkole, prawdopodobnie decyzję tą podjął za ciebie trener lub nauczyciel.

Jeśli jesteś trenerem lub nauczycielem to prawdopodobnie znasz ten model bardzo dobrze. Na moim blogu bardzo jednak propaguje samorozwój i uczenie się dla samego siebie. Warto więc zapoznać się z modelem, który pomoże ci osiągnąć wymierne efekty – uzyskać nowe umiejętności, wyciągać wnioski z doświadczeń, przyswajać sobie szybko nowe rzeczy.

 

4 etapy Cyklu Kolba

Zaczynajmy więc. Cykl Kolba, jak już wcześniej wspominałam, ma cztery etapy i są one następujące:

  • Doświadczenie (Concrete Experience)
  • Refleksja / Obserwacja (Reflective Observation)
  • Analiza / Konceptualizacja (Abstrakt Conceptualisation)
  • Przełożenie / Stosowanie (Active Experimentation)

* Podaję wam zarówno angielskie nazwy jak i ich polskie odpowiedniki. Jak widzicie w języku polskim różne etapy cyklu kolba tłumaczył się w różny sposób ( w zależności od źródła, do którego dotrzecie). Warto więc również znać angielskie nazwy. Wydaje mi się że lepiej oddają istotę rzeczy.

 


 

#Doświadczenie

Chodzi tutaj albo o zetknięcie się z całkiem nową sytuacją, album o odniesienie się do swojego własnego doświadczenia, czegoś co faktycznie przeżyliście, doświadczyliście.

Dla Trenera:

Zaczynając od tego etapu Cyklu Kolba, trener ma dwie możliwości. Po pierwsze może zaproponować uczestnikom jakieś ćwiczenia. Chodzi o to, aby uczestnik szkolenia znalazł się w samym środku danej sytuacji, aby na własnej skórze doświadczył czegoś, co może się wydarzyć.

Jeśli ze względu na specyfikę prowadzonego szkolenia, nie macie takiej możliwości – nie da się wykonać symulacji lub jest ona zbyt czasochłonna, zawsze możesz odwołać się do poprzednich doświadczeń swoich uczestników. Poproś ich aby przypomnieli sobie jakąś sytuację z przeszłości i na tej podstawie buduj dalsze etapy nauki:

  • “przypomnij sobie sytuację, w której…”
  • “przypomnij sobie najlepszego / najgorszego…”

 

Dla Samouka:

Jeśli uczysz się czegoś samodzielnie, nie lekceważ wartości, jaką przyniosą ci wykonywane ćwiczenia, nawet jeżeli robisz je sam i potem sprawdzasz odpowiedzi z kluczem. Samo czytanie oglądanie czy obserwowanie czegoś nie będzie tak efektywne jak połączenie wszystkich tych rzeczy z doświadczeniem, wyciąganiem wniosków i zastanawiałem się, jak nowe rzeczy zastosować w praktyce.

Nie zatrzymuj się jedynie na tym etapie. Jeśli uczysz się czegoś nowego to spróbuj to również połączyć ze swoimi własnymi doświadczeniami w danym temacie. Zastanów się, czy kiedykolwiek byłeś w podobnej sytuacji? A może ktoś ze znajomych opowiadał ci o tym?

Wykorzystaj również dostępną różnorodność metod rozwojowych i form, w jakich dostarczane są treści.

  • obejrzyj film lub krótkie wideo,
  • przeczytaj artykuł albo książkę,
  • spróbuj z kimś podyskutować,
  • posłuchaj audiobooka lub podcastu

Każda z tych rzeczy będzie dobrym punktem wyjścia do dalszych etapów nauki.

 


 

#Refleksja / Obserwacja

Tutaj staramy się wejść faktycznie w rolę obserwatora i spojrzeć na dane doświadczenie trochę z boku, z perspektywy osoby trzeciej. Jak mówił sam Kolb, najważniejsze jest tutaj dostrzeżenie niekonsekwencji lub różnic pomiędzy faktycznym doświadczenie, a maszyn zrozumieniem danego zagadnienia.

 

Dla Trenera:

Upewnij się, projektując swoją sesję szkoleniową i układając do niej agendę, zarezerwowałeś odpowiednio dużo czasu na ten właśnie etap. Dorosłe osoby uczące się, bardzo lubią łączyć nowe informacje ze swoją dotychczasową wiedzą w danym temacie. Pozwól im podyskutować, a z drugiej strony moderuj też dyskusję. Wszyscy chcecie osiągnąć jakiś konkretny cel, prawda? A nie tylko sobie pogadać.

I co chyba ważniejsze, drogi trenerze. Nigdy nie zatrzymuj się po prostu na tym etapie. Jeśli wydaje ci się że podyskutowanie przez godzinę o jakimś temacie wystarczy, to możesz się bardzo pomylić. Jeśli z takiej dyskusji nie przejdziesz z grupą do kolejnego etapu, do wyciągania wniosków lub do dokładania im do dyskusji teorii, mogą poczuć, że temat nie został dokończony. Rozgrzebaliśmy jakąś dyskusję, ale jako osoba dorosła (ucząca się), nie wiem do końca co z tym dalej zrobić.

 

Dla Samouka:

Ucząc się czegoś, nie słuchaj jedynie na oślep, tego co przekazują ci inni. Zastanawiaj się, co tak naprawdę się wydarzyło? Co w konkretnych zachowaniach ci się podobało? Dlaczego wolałbyś ich uniknąć? Jakie dana sytuacja wywołuje emocje?

Możesz również zapoznać się z dyskusję na jakiś temat. Dzięki temu poznasz punkty widzenia różnych osób. Korzystaj z doświadczenia innych.  W dzisiejszych czasach bardzo łatwo jest dowiedzieć się, co dla kogoś się sprawdziło, a z czego na przykład zrezygnował.

 


 

#Konceptualizacja / Analiza

Poprzedni etap i obserwacja, jaką przeprowadziliśmy często prowadzi nas do nowych pomysłów. Może również sprawić że z modyfikujemy swoje rozumienie tego co już wiemy.

Dla Trenera:

Tutaj możesz dołożyć dla swoich uczestników teorię do tego, o czym dyskutujecie. Dorosłe osoby uczące się nowych rzeczy, cały czas odwołują się do posiadanej już przez siebie wiedzy. Nie ignoruj tego. Jeśli skupisz się tylko na prowadzeniu swojego wykładu, ale nie nawiążesz do doświadczeń osób, które masz przed sobą, to twoje słowa jednym uchem wlecą, a drugim szybko wylecą.

Powiąż wnioski, z tym co wypracowała grupa, z historiami opowiedzianymi przez uczestników lub z pytaniami i wątpliwościami, jakie ci zgłaszają w trakcie sesji, a masz o wiele większą szansę, aby przekazywane przez ciebie informacje nie tylko zostały lepiej zapamiętane, ale również wykorzystane potem w praktyce (czyli ładnie i płynnie przechodzimy, do kolejnego etapu).

 

Dla Samouka:

Czas na wyciąganie wniosków. Pamiętaj że nauka to nie tylko bierne przyswajanie informacji. Zakuć, zdać i zapomnieć być może sprawdza się w szkole, ale w świecie biznesowym już niekoniecznie – tutaj ludzie będą oczekiwali od ciebie konkretnych efektów. Zastanawiaj się więc, co tak naprawdę wynika z teoretycznych rzeczy, z którymi się zapoznałeś, a bez problemu przejdziesz do kolejnego etapu czyli przełożenia nowej wiedzy na praktykę.

 


 

#Przełożenie / Stosowanie

To już zabieramy swoją nową wiedzę do świata rzeczywistego i próbujemy zastosować ją w życiu. Sprawdzamy tak naprawdę, co się stanie, jeżeli zastosujemy to, czego się nauczyliśmy.

Dla Trenera:

Czasami uczestnicy szkolenia sami dojdą do takich wniosków. Czasami jednak trzeba ich trochę na te konkretne działania nakierować.

  • Może pokazać jakieś przykłady.
  • Może zasugerować jakieś aplikacje z których mogą skorzystać.
  • Może podpowiedzieć niewielkie usprawnienia, które dobrze wpiszą się w to z czego już korzystają.

A może warto znaleźć przyczyny – skoro to wszystko, czym wcześniej rozmawialiśmy jest już dla kogoś oczywiste i jak twierdzi dobrze o tym wie, to dlaczego z tego nie korzysta? Jak to jest, że bardzo wiele osób doskonale zna zasady zdrowego odżywiania. Doskonale wiedzą, co trzeba jeść, że wypadało by się choć trochę poruszać itp. Jak to jest, że większość z nas wie, gdzie i na co tracimy najwięcej czasu, które spotkania nie wnoszą nic nowego itd. Jakoś jednak nic z tą wiedzą nie robimy, nie stosujemy tego w praktyce. Pytanie więc, co zmienić, aby posiadaną wiedzę naprawdę zastosować.

Ten etap w cyklu nauczania to wspaniały dowód na to, że ilość ćwiczeń wykonywanych na sali szkoleniowej to nie wszystko. Nie wystarczy zarzucić ludzi dużą liczbą ćwiczeń. Każde z nich musi zostać podsumowane. Ludzie muszą wiedzieć, po co dane ćwiczenie się wydarzyło i co mogą dalej zrobić z wnioskami, które z niego wynikają – jak to przenieść z hermetycznej sali szkoleniowej do realnego świata.

 

Dla Samouka:

No i w końcu to, co tygrysy lubią najbardziej, czyli odpowiedź na pytanie – co ja w tym szkoleniu znajdę dla siebie i jak mi się to przyda w prawdziwym życiu? Tak, wymaga to trochę analizy i myślenia, zestawiania tego co wiesz z realiami, w których funkcjonujesz na co dzień, ale myślę że warto.

W końcu nie uczymy się tylko po to, aby powiększać nasz zasób wiedzy teoretycznej. Nie wiem jak to jest u ciebie, ale ja ucząc się czegoś, chcę to wykorzystać w praktyce. Dopiero praktyka pozwolić ci zweryfikować teorię. Będziesz mógł dostosować różne rzeczy do konkretnych sytuacji. No i dzięki praktyce tak naprawdę budujesz swoje umiejętności, ale o tym pisałam już wcześniej w innym tekście – Praktyka czyni mistrza. Serdecznie polecam.

 

Trochę wniosków na koniec

Dobrze przygotowane materiały szkoleniowe oraz dobrze zaprojektowane sesje, będą bazowały na Cyklu Kolba, czyli będą w nich obecne wszystkie 4 opisane ogólnie etapy. Może to wydarzyć się w różnych formach. Poszczególne etapy cyklu nie muszą zajmować dużo czasu, ważne natomiast, aby były wszystkie. Cykl Kolba to ogólny model opisujący uniwersalne zachowania związane z nauką i nauczaniem.

Pamiętajcie też, podczas jednej sesji szkoleniowej trwającej na przykład 6 godzin, można z grupą przejść przez kilka takich cykli.

I jak wspominałam na początku, niekoniecznie trzeba zawsze zaczynać w tym samym miejscu. Czasami warto wyjść od ćwiczenia lub doświadczenia użytkowników. Czasami będziemy zaczynać od krótkiego wstępu i podania teorii. Pamiętajcie jednak, że aby nauczanie było skuteczne, nie należy zatrzymywać się jedynie na jednym lub dwóch etapach. Wykorzystajcie cały potencjał jaki tkwi w tym modelu.

I tego właśnie wam życząc, kończę dzisiejszy wpis. Do usłyszenia wkrótce.

 

 

UDOSTĘPNIJ:
POPRZEDNI WPIS
Dzisiaj ludzie mają projekty
NASTĘPNY WPIS
Inbox Zero

Uwielbiam ciastka i inne słodycze więc mój blog również wykorzystuje ciasteczkowe pliki (tzw. cookies). Korzystając ze strony notespomyslow.pl wyrażasz na to zgodę. Szczegóły

Używamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki

Zamknij